Comiclegendes: Jack Kirby

Zelfportret Jack Kirby. Afbeelding via the AV Club.

Jack Kirby is de bestverkopende comicartiest aller tijden en is de medebedenker van vele Marvelhelden. De illustraties van ‘the King of comics’ hebben nog steeds veel invloed op de huidige strips en verfilmingen. Dit jaar zou zijn honderdste verjaardag zijn geweest.

Jack Kirby werd op 28 augustus 1917 geboren als Jacob Kurtzberg. Hij woonde in een arbeidersbuurt in New York waar hij geregeld terechtkwam in opstootjes met andere jongeren. Van jongs af aan had hij al een passie voor tekenen. Kirby ontvluchtte vaak zijn eigen wijk om meer te leren over kunst. Hij leerde zichzelf hoe hij moest tekenen. Dit deed hij onder meer door strips als Flash Gordon, Terry and the Pirates en Barney Google te bestuderen. Ook waren films een grote inspiratiebron.

Vroege carrière

In 1936 kreeg Kirby zijn eerste baan in de comicsindustrie bij Lincoln Features. Hij tekende onder meer krantenstrips en educatieve illustraties. Later ging hij aan de slag bij Eisner-Iger, waarvoor hij verschillende comics illustreerde, zoals Socko the Seadog, the Count of Monte Christo en Wilton of the West. Hij gebruikte hiervoor verschillende pseudoniemen, waaronder Jack Curtiss, Teddy en Jack Kirby. Uiteindelijk gebruikte hij de laatstgenoemde gedurende de rest van zijn carrière.

Socko the Seadog, door Jack Kirby. De comic was geïnspireerd op Popeye.

Partnerschap

Captain America slaat Hitler neer in Captain America #1. Afbeelding via the Lower Frequencies

In 1940 ontmoette Kirby Joe Simon, toen hij bij het bedrijf Fox Feature Syndicate werkte. De twee konden het goed vinden met elkaar en begonnen een langdurige partnerschap. Kort na de ontmoeting werd Joe Simon artdirector bij Timely Comics, de voorloper van Marvel Comics. Simon nam Kirby op sleeptouw mee en samen schreven en tekenden ze onder meer Red Raven Comics, Marvel Boy, en hun grootste succes, Captain America.

Het duo was echter niet tevreden met het loon dat ze bij Timely kregen, waardoor ze in 1942 vertrokken naar de concurrent: National Comics, later hernoemd als DC Comics. Hier maakten ze comics als Sandman, Manhunter en The Boy Commandos. Door de Tweede Wereldoorlog moest Kirby echter een jaar later naar het front als verkenner.

Na de oorlog verloren superheldencomics hun populariteit. Kirby en Simon werkten daarom bij verschillende uitgevers aan onder meer westerns en mantel-en-degencomics. Ook begaven ze zich op nieuw terrein: in 1947 publiceerden ze de eerste romantische comic, Young Romance. Deze werd meteen een groot succes.

In 1955 kwam er een eind aan de partnerschap tussen Joe Simon en Jack Kirby. Ze hadden problemen met hun uitgever, Crestwood Publications. De uitgever weigerde het duo namelijk te betalen voor hun werk. Simon besloot hierop commercieel werk te gaan doen. Kirby bleef comics tekenen.

Terugkeer naar Marvel

Fantastic Four #5. Afbeelding van Marvel Comics

Kirby werkte als freelancer voor verschillende bedrijven. Hij werkte onder meer aan Challengers of the Unknown en House of Mystery voor DC, en aan de krantenstrip Sky Masters of the Space Force. Uiteindelijk ging hij aan het eind van de jaren ’50 vooral werken voor Marvel. Aanvankelijk schreef hij voornamelijk sciencefictionverhalen en bovennatuurlijke mysteries. Hiervoor bedacht hij monsters zoals Grottu, Fin Fang Foom en Groot.

Marvel zat in 1960 in een flinke dip; er was een kans dat het bedrijf failliet zou gaan. Samen met Stan Lee bedacht hij een superheldenteam dat moest kunnen tippen aan DC’s succesvolle Justice Society of America. Ze brachten het publiek de Fantastic Four. De comic was meteen populair. Het bedrijf maakte een opleving en Kirby werd de (mede-)bedenker van veel van Marvels meest populaire personages, waaronder Hulk, Thor, Iron Man, de X-Men en Black Panther.

Van de een naar de ander

Mister Miracle #1. Afbeelding van DC Comics

Kirby was op een gegeven moment klaar met zijn partnerschap met Lee en Marvel. Stan Lee zou teveel erkenning krijgen. Volgens Kirby schreef hij het grootste deel van het verhaal en illustreerde daarnaast alles. Toch werd Stan Lee als enige als schrijver genoemd en kreeg hij de meeste erkenning voor de creaties. Daarnaast had Marvel een aantal nadelige aanpassingen aan Kirby’s contract gedaan, welke niet ter discussie stonden. In 1970 ging de illustrator dus weer naar DC Comics.

Hier werkte hij aan Superman’s Pal Jimmy Olsen en bedacht hij de zogeheten Fourth World: een aantal met elkaar verbonden series over de strijd tussen New Genesis en Apokolips. Kirby schreef en illustreerde de series New Gods, Mister Miracle en The Forever People. De vijand in deze verhalen was Darkseid. In latere jaren maakte Kirby ook series als Kamandi, the Demon en Kobra.

Wederom zat Jack Kirby niet goed op zijn plaats. Hij kreeg niet genoeg creatieve vrijheid en een aantal collega’s waren niet gelukkig met zijn aanstelling. Ze waren bang hun baan door hem te verliezen. Hierdoor ging Kirby in ’76 weer naar Marvel. Hij werkte hier aan onder meer Captain America, The Eternals en Devil Dinosaur. Echter veranderde hij kort hierop zijn carrière. Hij verliet Marvel voor animatiestudio Hanna-Barbera.

Phantom Force #1 Afbeelding via Comic Vine

Auteursrechten

In het begin van de jaren ’80 maakte Jack Kirby een aantal ‘creator owned’ comics: Captain Victory and the Galactic Rangers en Silver Star. Voor zijn tijd was dit enorm vernieuwend, een comic waarbij de maker de rechten van de comic bezat in plaats van de uitgeverij. Mede hierdoor werd het systeem beëindigd waarbij de uitgeverijen alle rechten bezaten.

Jack Kirby is jaren in dispuut geweest met Marvel over de rechten van zijn originele werk. Nadat er een nieuwe copyrightwet was aangenomen gaven veel uitgeverijen illustrators hun originele werk weer terug, mits de tekenaars toegaven dat alle rechten aan de uitgeverij toebehoorden. Zo ook Marvel, die eiste dat Kirby de overeenkomst tekende in ruil voor 88 pagina’s van zijn werk, een fractie van het werk dat hij geleverd heeft. Nadat Kirby het bedrijf publiekelijk een boevenbende noemde kreeg hij zo’n 2000 tekeningen terug, een kleine twintig procent van zijn totale werk.

Nalatenschap

De Silver Surfer, met in de achtergrond de Kirby Krackle. Afbeelding via Marvel Heroes Forums

Op 6 februari 1994 overleed Kirby aan hartfalen. Tot aan zijn dood werkte hij in de comicindustrie. Zijn laatste werk was Phantom Force, bij Image Comics.

Jack Kirby wordt herinnerd als een pionier van de comicindustrie. Zijn tekenstijl was vernieuwend vanwege zijn sterke dynamiek. Kirby heeft zijn stempel gedrukt op comics. Met name de Marvel-comics uit de Zilveren Eeuw zijn zo herkenbaar dankzij het werk van Kirby. Er is zelfs een tekentechniek naar hem vernoemd, de Kirby Krackle. Deze wordt gekenmerkt door een verzameling stippen die een onbekende energie of negatieve ruimte aanduiden. Jack Kirby was en is nog steeds een van de grootste inspiratiebronnen voor comicartiesten en andere visuele kunstenaars.

Plaats de eerste reactie op "Comiclegendes: Jack Kirby"

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.